GEBELİKTE BEBEK BÖBREĞİNDE GENİŞLEME, BÜYÜME (PYELEKTAZİ - HİDRONEFROZ)

Bebeğin böbreğinin idrar toplayan bölümüne renal pelvis (böbrek pelvisi) denir. Gebelikte böbrek pelvisinin ön-arka çapı 4 - 10 mm arasında olacak şekilde genişlemesine hafif pyelektazi (hafif hidronefroz) denir. 10 mm'nin üzerinde genişleme mevzubahis ise bu vaziyete ciddi pyelektazi veya hidronefroz denir.


Gebeliklerde yüzde 1-4 oranında bu genişlemeye rastlanır. Ancak yalnızca 500'de birinde bu ciddi bir probleme kapı aralar. Bebekte renal pelviste genişleme var ise ürolojik (idrar yolları konusunda) problem ihtimali artar. Bunun yanısıra pyelektazinin bilhassa down belirtisi olmak üzere bir takım kromozomal anormalliklerle de zayıf bir ilişkisi vardır. Daha şiddetli hidronefrozda üriner sistemle alakalı bir anormallik olma rizikosu artar. Ancak pyelektazinin şiddeti kromozomal anormallik bulunma ihtimalini arttırmaz.

Hafif hidronefrozda dahi (4-10 mm arası, grade 1. 2) down belirtisi ve diğer kromozomal anomalilerle ilişki vardır. Bu yüzden hafif pyelektazi varlığında dahi ayrıntılı ultrasonografi ile down belirtisi kuşkusu yaratacak başka bir anomali varlığı araştırılmalıdır. Bilim insanlarının görüşü hidronefroz dışında başka bir anomali tespit etmemişse ve başka bir riziko etmeni yoksa genetik inceleme için amniosentez yapılması koşul değildir şeklindedir. Zira ileri anne yaşı veya riskli üçlü-dörtlü test gibi başka bir vaziyet yoksa sadece hidronefroz varlığında Down belirtisi olma riski düşüktür (300'de 1 'den az). Şayet anne yaşı 35'den büyükse, hidronefroz dışında başka bir anomali tespit etmişse (renal veya ekstrarenal), ikili-üçlü-dörtlü v.b testlerde yüksek risk çıkmışsa bu durumda amniosentez ile genetik inceleme önerilmektedir.


Hidronefrozun sebebi nedir?
Pyelektazi doğumdan sonra da devam ediyorsa çoklukla üreterin (üreter: böbrekten idrar torbasına doğru idrarı taşıtan boru şeklinde yapı) böbrek pelvisiyle birleştiği yerde bir tıkanıklık veyahut vezikoüreteral reflu (idrar torbasından böbreğe doğru idrar kaçışı olması) sebeptir.
Daha nadir görülen sebepler posterior üretral valf, üretral atrezi, ektopik üreterosel, çift toplama sistemi gibi ürolojik anormalliklerdir.

Hidronefrozun takip ve rehabilitasyonu:
Bebekteki hidronefrozun gebelik süresince artış veya azalma açısından aralıklarla ultrason ile izlemesi gerekir. Her iki böbrekte ciddi pyelektazi veya hidronefroz varsa daha rizikolu bir vaziyettir ve bebeğin suyu azalabileceği için suyunun izlemesi gerekir. Aşırı oligohidramnios (su azalması) vaziyetinde erken doğum gerekebilir. Gebelik ilerledikçe renal pelvis genişliği artıyorsa ve genişlik çift taraflıysa böbreğe zarar verme ihtimali artar. Doğumdan sonra bebeğin böbrekleri ultrason ile tekrar değerlendirilmelidir. Genişlemenin az olduğu ve tek böbrekte olduğu vaziyetlerde ya doğumdan önce düzelme olur veyahut doğumdan bir kaç ay sonra ekseriyetle kendi kendine düzelme olur. Ancak genişleme fazla ise ekseriyetle küçüklük çağında operasyon gerekir. Doğumdan sonra yapılan ultrason ölçümleri ile ve bir takım testler ile operasyona gerek olup olmadığına karar verilir.