HAMİLELİKTE ULTRASON İLE YAPILAN ÖLÇÜMLER

Gebeliğin haftasına göre ultrasonda fetusla alakalı değişik ölçümler yapılır (Obstetrik ultrasonografi). Bu ölçümler fetusun kaç haftalık olduğunu, tahmini ağırlığının kaç gram olduğunu, gelişiminin normal sınırlar içinde olup olmadığını, gelişme geriliği veya bir anomali olup olmadığını, amniyon suyunun normal miktarda olup olmadığını (ASİ ölçümü), plasentanın vaziyetini vb. anlamamıza fayda. 


Gebelik oluştuktan ve rahim içerisine yerleştikten hemen sonra ultrasonla izlenemez. Ultrasonla izlenebilmesi için rahime yerleştikten sonra gebeliğin 1-2 hafta büyümesi gerekir. Gebelik büyüdükçe kandaki gebelik hormonu başka bir deyişle B-HCG gittikçe artar. Kanda B-HCG düzeyi takriben 1500'e eriştiğinde başka bir deyişle 4 buçuk - 5 haftalık gebelik olduğunda transvajinal ultrason ile gebelik kesesi görülebilir. B-HCG düzeyi 2000-3000 düzeylerine vardığında başka bir deyişle 6 haftalık gebelik olduğunda gebelik kesesi transabdominal (karından) ultrasonda da izlenebilir.

Gebelikte ultrasonla ölçülen değerler: 

GS (Gebelik Kesesi, Gestasyonel Sac): En erken olarak transvajinal ultrasonda gebelik 4 bucuk -5 haftalık olduğunda görülebilir. Karından yapılan ultrasonda gebelik 6 haftalık olduğunda görülebilir. GS'ye göre gebeliğin kaç haftalık olduğunun belirlenmesi önerilmez bunun yerine CRL ölçümü daha kullanışlıdır. GC başka bir deyişle gebelik kesesi düzensizse başka bir deyişle yuvarlak izlenmiyorsa gebeliğin düşükle sonuçlanma rizikosu artmıştır. Gebelik kesesi çok küçük ise içerisinde ebmriyo görülmez yalnızca kese şeklinde izlenir. Gebelik kesesi 1 santimetre boyuta eriştiğinde içerisinde yolk kesesi izlenir, 1.5 santimetre boyuta eriştiğinde içerisinde embriyo da izlenebilir.


YS (Yolk kesesi, Yolk sac): Plasenta gelişmeden önce anne ve bebek arasındaki madde değişimini sağlayan yolk kesesidir. Gebelik kesesi 1 cm boyuta eriştiğinde içerisinde yolk kesesi görünür hale gelir. Gebelik kesesinin kenarında ufak bir kese şeklinde izlenir. Gebelik kesesi 1 cm'den fazla büyüklüğe varmasına karşın yolk sak görünmüyorsa bu gebeliğin düşükle sonuçlanma rizikosu artmıştır. Aynı şekilde yolk sac 6 mm'den fazla büyümüşse bu da yeniden gebeliğin düşükle sonlanacağını gösterir.



CRL (Baş-Kıç Ölçümü, Crown-Rump Length ): Bebeğin kıçından kafasının en üstüne kadar olan uzunluk ölçülüri. Bilhassa erken gebelik haftalarında (7-13 haftalar arasında) ölçülür ve bu haftalar arasında yapılan CRL ölçümü gebeliğin kaç haftalık olduğu ile ilgili çok iyi fikir verir. Gebeliğin ilerlediği aylarda bebeğin gelişiminin normal olup olmadığı bu eken haftalarda yapılan CRL öçlümüne göre karşılaştırılır, bu açıdan erken döneme yapılan bu ultrasonlar doğuma kadar dikkatle saklanmalıdır.


BPD (Biparietal Çap, Biparietal Diameter): Kafanın sağ ve sol tarafındaki parietal kemik tecrübe et kemikler arasındaki mesafe başka bir deyişle kafanın enlemesine büyüklüğü ölçülür. 13 haftadan sonraki ultrasonlarda kullanılır. 13 haftada takriben 2.4 santimetre uzunlukta iken doğum vakiti 9.5 santimetre uzunluğa kadar erişir. Erken gebelik aylarında yapılan BPD ölçümleri de gebelik haftası ile ilgili ve ileriki aktüellemeler hakkında ehemmiyetli fikirler verebilir.



HC (Kafa Etrafı, Head Circumference): BPD gibi fetusun kafa büyüklüğü ve buna göre gebelik yaşı konusunda fikir verir. bilhassa kafa şekli normal olmayan fetuslarda BPD yanıltıcı olabileceği için HC ehemmiyetlidir.


FL (Femur uzunluğu, Femur length): Vücuttaki en uzun kemik olan uyluk kemiğinin boyunun ölçümüdür. 14. hafta civarında 1.5 cm uzunlukta iken doğuma yakın 7.5 cm civarına erişir. Aynen BPD gibi erken gebelik aylarında yapılan FL ölçümleri de hem gebelşk haftasını belirlemek açısdından hem de ileri de yapılacak aktüellemeler açısından değerli bilgiler verebilir.

AC (Karın etrafı, Abdominal Circumference): Özellikle fetusun tahmini ağırlığını ölçme konusunda yararlıdır. Seri takiplerle fetusun büyümesi konusunda fikir verebilir ancak aktüelleme yapmak için kullanılmaz.


Tahmini Fetus Ağırlığı (TFA) (EFW): Fetus ölçümlerinden BPD, FL ve AC 'yi kullanarak bilgisayar bir yöntemle tahmini fetus ağırlığı neticenini verir. Bu netice tahminidir bundan 500 grama kadar hata hissesi olabilir, gerçek ağırlığın daha az veya fazla olması olasıdır. 


NT (Fetal Ense Kalınlığı, Nuchal Translucency): Ultrasonografide fetusun boynunun arka bölümünde koyu renkli olarak görünen bölümün kalınlığını ifade eder.